23 oktober 2013

wonen op den binnenste buiten

vorige week trakteerde ik mezelf op 'de de dag van de architectuur'. die hoogdag viel blijkbaar samen met de meest regenachtige zondag van 't jaar en gewapend met mijn regenfrakske, regenbroek én paraplu trok ik naar 't groen kwartier in berchem (antwerpen).
het voormalige militaire hospitaal heeft intussen haar poorten geopend en men is druk in de weer om er het summum van het stedelijk wonen te realiseren. dat is althans wat de brochures doen vermoeden.

"wonen op den binnenste buiten" is de ambitie van 't groen kwartier

de partners in dit project (ag vespa en een resem architectenbureaus) hadden meteen begrepen dat een grote naam uit het architectuurwereldje een must is voor een prestigieus project als dat van 't groen kwartier. uiteindelijk verbonden architecten stéphane beel (kennen we van de nieuwbouw aan de kunstcampus desingel) en lieven achtergael zich aan het ontwerp. de gerenommeerde landschapsarchitect michel desvigne dacht de groene omkadering uit.


comfort en energie

in 2005 begon het eerste overleg met de buurtbewoners en twee jaar later werden uiteindelijk de nodige contracten met de stad antwerpen afgesloten. vandaag, opnieuw een zestal jaren later, is het project gedeeltelijk opgeleverd. wonen op den binnenste buiten is blijkbaar een werk van lange adem. wat weliswaar niet onlogisch is voor een project van deze omvang. maar dat heeft wel als consequentie dat de woningen en appartementen in 't groen kwartier niet meer helemaal afgestemd zijn op de meest recente comforteisen en energiewetgeving. toen de architecten de plannen destijds uittekenden was er bijvoorbeeld nog geen sprake van een epb-wetgeving. er wordt op dit moment naar best vermogen omgegaan met duurzame en ecologische oplossingen, zo zijn alle daken bijvoorbeeld groendaken, maar er is geen contract dat verplichtingen op dat vlak oplegt.


sergio herman

de site van het vroeger militaire hospitaal wil een weerspiegeling zijn van de stad waarin ze zich bevindt. de bestaande gebouwen (de zogenaamde monumenten die vroeger de ziekenhuizen waren in het hospitaal) worden gecombineerd met nieuwbouw. er zullen niet alleen appartementen, maar ook woningen en casco lofts aangeboden worden. tenslotte is er ook 20% sociale woningbouw geïntegreerd, het equivalent aan sociale woningen in de stad zelf. voor elk woningtype heeft men een andere doelgroep voor ogen. volgens onze gids - die voor één van de bouwpartners werkt - gaan de prijzen van 160 000 euro tot 800 000 euro, al doen de media daar nog een schepje bovenop. maar als je weet dat je buren wordt van het nieuwe restaurant van sergio herman en van de nieuwe coworking office van reclameman andré duval, dan tel je zo'n bedrag met plezier neer, niwaar? :-)

de monumenten werden onderverdeeld in 3 woningen met buitenruimte,
zoals het aangebouwde terras op de foto (van bedenkelijke architecturale kwaliteit?)

autovrij

het terrein van het voormalige militaire hospitaal is bijna 8 hectare groot en moet hiermee één van de belangrijkste open ruimtes worden in de stad, samen met de zoo en het stadspark.
om het groene karakter van de site te benadrukken, zijn de straten er autovrij. bewoners kunnen hun wagens ondergronds parkeren en op die manier zullen er weinig of geen auto's in het straatbeeld te zien zijn.

wist je trouwens dat de constructie van die ondergrondse parkings een knap staaltje van vakmanschap was? omdat ze vlakbij de bestaande gebouwen ingeplant werden, vreesden de ingenieurs dat traditionele graaf- en betonwerken de monumenten zouden doen scheuren en/of verzakken. in plaats van gewoon beton te storten, werd er water en cement in de grond geïnjecteerd en werden de ondergrondse verdiepingen later afgegraven. het bestaande patrimonium kon op die manier gevrijwaard worden.

de monumenten werden zo veel mogelijk in hun oorspronkelijke stijl hersteld
artificieel

ondanks de allesoverheersende regen (jawel, nat tot op de onderbroek, dames en heren), was de wandeling door 't groen kwartier een schot in de roos. het enthousiasme en de overtuiging van onze gids werkte zeker aanstekelijk. bovendien was er tijd en ruimte gemaakt om de doordachtheid van het hele project te benadrukken. heel interessant!
toch kan ik mij niet van de indruk ontdoen dat het allemaal erg artificieel overkomt, alsof de site geen deel uitmaakt van de stad maar een stadje an sich is. eerder dan een groene woonwijk in de stad, voelt het aan als een vakantiepark of een campus van één of andere amerikaanse universiteit. benamingen als het poortgebouw, de monumentenzone en - als kers op de taart - het paradeplein (!) versterken dat gevoel alleen maar, als je 't mij vraagt.

tenslotte is er ook gestreefd naar een optimale combinatie van private en openbare ruimte en de bedoeling is dat voetgangers en fietsers gewoon doorsteken door 't groen kwartier als kortste weg naar hun bestemming. maar door een onzichtbare - maar toch duidelijk voelbare - grens tussen de bestaande wijk en de nieuwe wijk vraag ik mij af of de ontwikkelaars in dit opzet zullen slagen. de toekomst zal het snel uitwijzen. to be continued...


voetgangers en fietsers kunnen doorsteken van de
lange leemstraat naar de marialei en boomgaardstraat



2 opmerkingen:

  1. Ik dacht dat het 'groen kwartier' op de wijk zelf sloeg, niet alleen op het militair hospitaal. weer iets bijgeleerd dus :)
    klinkt erg hip allemaal :)

    BeantwoordenVerwijderen
  2. ik wil het groen kwartier wel eens doorsteken!

    BeantwoordenVerwijderen