19 oktober 2014

over vuur, kerken en de mooiste boekhandel ter wereld!


in de fik

afgelopen donderdag ontstond er brand in de sint-jan-de-doperkerk in anzegem en de inwoners van de gemeente zagen het twaalfde-eeuwse monument in vlammen opgaan. er vielen geen slachtoffers en een kerk meer of minder in het vlaamse landschap leek dus één van de vele banale nieuwsitems. toch is religie en de kerkelijke architectuur een wezenlijk onderdeel van onze geschiedenis - en voor een aantal mensen is het vandaag nog altijd een waardevol, actief deel van het leven.

anzegem is inderdaad aangedaan door de brand, maar het zal binnenkort toch moeten onderzoeken wat er met de overblijfselen van de kerk kan/moet gebeuren. de kerk is immers een beschermd monument en moet in principe heropgebouwd worden. zo'n reconstructie vergt echter een zware investering en de vraag of het die kosten en moeite wel waard is - de kerken lopen immers leeg - dringt zich op. voor haar weekendkrant ging De Standaard op zoek naar alternatieve oplossingen.

wat vandaag overblijft van de kerk in anzegem (bron)
(abonnees kunnen het volledige artikel van De Standaard hier lezen)

in het limburgse lutselus stortte de kerk enkele jaren geleden in als gevolg van een te zware sneeuwlast. na de gebruikelijke discussies kwam er uiteindelijk een vergelijk tussen de verschillende partijen; er wordt een ontmoetingscentrum gebouwd waarin ook een gebedsruimte ingepland is.
ook de burgemeester van anzegem liet al weten dat een multifunctionele invulling van een nieuwe kerk overwogen moet worden. verstandig, lijkt me. ik ben niet zo op de hoogte van de kerkelijke geplogenheden, maar ik denk dat op een enkele hoogmis en koorrepetitie na onze gebedshuizen voor een groot deel van de tijd leeg staan. door de ruimte flexibel te gaan gebruiken blijft ze ook vandaag nog actueel en meer dan alleen maar historisch relevant. al zorgt de specifieke architectuur van monumentale kerken ook voor praktische moeilijkheden zoals bijvoorbeeld de verwarming van de hoge, koude ruimtes.

update: ik vergat gisteren natuurlijk even dat historische kerken gewijde plekken zijn. een combinatie met gewone, 'aardse' activiteiten is daarom wellicht niet zo evident.


maastricht

toch zijn er al verschillende voorbeelden die aantonen dat er wel degelijk creatieve mogelijkheden zijn om onze kerkelijke architectuur (of de overblijfselen ervan) te bewaren en zinvol te blijven gebruiken. zo had ik een tweetal jaren geleden de kans om eens binnen te springen in de selexyz-boekhandel in de 800 jaar oude dominicanerkerk van maastricht.

de selexyz-boekhandel in de maastrichtse dominicaner kerk werd door
the guardian uitgeroepen tot 'mooiste boekhandel ter wereld' (bron foto)

ondanks de eretitel 'mooiste boekhandel ter wereld' moest hij begin dit jaar toch de deuren sluiten en ik weet niet of de situatie ondertussen alweer veranderd is. in ieder geval hoop ik van harte dat boekenliefhebbers ondertussen opnieuw hun hartje kunnen ophalen in dit unieke decor.

ook in maastricht kan je vandaag luxueus overnachten in het voormalige kruisherenklooster en de aanpalende gotische kerk. hoewel ik mijn bedenkingen heb bij de ecologische voetafdruk van dit project - een hotel heeft immers hogere comforteisen dan een boekhandel, nietwaar? - herinner ik mij nog altijd de overweldigende indruk die de gelijkvloerse lobby op mij maakte (verder geraakten we als architectuurstudenten with no budget niet). op de website van het hotel vind je nog meer info over het ontwerp van de herbestemde kerk en het klooster.

in het middenschip van de gotische kerk vind je vandaag de lobby van het kruisherenhotel (bron)


kortrijk

dichter bij huis, in bossuit, niet ver van kortrijk, werden de overblijfselen van de sint-amelbergakerk dan weer omgevormd tot een kunstkerk. de structurele elementen werden weggenomen uit de kerk en de amerikaanse kunstenares ellen harvey ontwierp een nieuwe vloer die de schaduw van de oorspronkelijke kerk weergeeft. ik las erover op archiblog en raakte erdoor begeesterd, hoewel ik toch mijn twijfels heb over de stelling dat alle sacraliteit weg zou zijn. is dat dan niet alleen in de strikte zin van het woord? de knappe foto's doen mij toch vermoeden dat de plek nog altijd 'iets' uitstraalt. een bezoek aan de kunstkerk staat nu alleszins hoog op mijn to do-lijstje om het zelf eens te gaan beleven.

de structurele elementen werden verwijderd en de kerk is nu een nieuw 'plein' voor bossuit (bron)

kennen jullie nog creatieve herbestemmingen of multifunctionele invullingen van kerken en gebedshuizen? 
let me know!



Geen opmerkingen:

Een reactie posten